Avrupa Konseyi Parlamenterler Asamblesi‘nin 2008 tarih ve 1601 karar sayılı, “demokratik bir parlamentoda muhalefetin hakları ve sorumlulukları üzerine prosedürel kılavuz” konulu raporunda şöyle deniyor: “Her ülkede bir hükümet vardır; ancak sadece demokrasilerde muhalefet vardır.” Bu ifade, prosedürel anlamda seçimle iktidara gelinen demokrasiler için değil; yalnızca “hukuk devleti”ne dönüşmüş demokrasiler için geçerlidir şüphesiz. Hukuk devletine dönüşmemiş bir demokrasinin; muhalefeti bir “ihanet” olarak gören, klasik rejimler monarşi ya da aristokrasiden yahut da modern rejimler faşizm ya da sosyalizmden esas itibarıyla pek de farkı yoktur. Okumaya devam et